Kontrolę i nadzór nad działalnością organów JPG sprawują: rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). O podziale tych uprawnień pomiędzy organy gminy, jak również o zakresie, w jakim będą one przysługiwać każdemu z tych organów, stanowi rada gminy. Nie byłoby zgodne z prawem zmonopolizowanie tych funkcji przez jeden organ gminy. Nie ma też oparcia normatywnego głoszony czasami pogląd, jakoby rada gminy - z uwagi na to, że jest organem kontrolnym - nie mogła wykonywać uprawnień nadzorczych, skutkiem czego te uprawnienia może mleć tylko organ wykonawczy. Organem, który w imieniu rady gminy kontroluje organy JPG, jest komisja rewizyjna. Nie oznacza to, że funkcji tej nie mogą wykonywać Inne komisje rady (zob. art 18a ust 4 u.s.g.).

Najważniejszym dokumentem określającym zasady funkcjonowania sołectw i innych jednostek pomocniczych jest statut. Określa on m.in. zasady zarządzania przydzielonym im mieniem komunalnym oraz dysponowania uzyskanymi dochodami. W statutach określić należy również ustrój tych jednostek oraz organy stanowiące i wykonawcze.

W przepisach ustawy o samorządzie gminnym można wyróżnić trzy ustawowe modele ustrojowe:

• model sołecki,
• dzielnicowy
• i osiedlowy.

Marek Mutor

Założenia do reformy jednostek pomocniczych gminy we Wrocławiu.

I.        Cel projektowanych zmian

     Celem projektowanych zmian jest reforma jednostek pomocniczych gminy (JPG) na terenie Wrocławia. Podstawowym jej zadaniem jest nadanie roli tym jednostkom w procesie zarządzania miastem i umożliwienie realnego wpływu społecznościom poszczególnych obszarów miasta na procesy decyzyjne dotyczące lokalnych spraw.

18 lipca 2007 r. - Tej rocznicy miasto nie obchodzi, a powinno z najwyższą pokorą, jako pamiątkę reakcji mieszkańców na obsadzanie urzędów miejskich (rajców, burmistrzów, ławników) przez wąską grupę patrycjuszy i postępujący wraz z tym ogólny upadek prawa i porządku.